Uaaa e tmerrshme, ky element i rrezikshëm gjendet kudo, ushqimet që hamë, sapuni që përdorim…

Dy shimi duket se është konfirmuar: Studiuesit e Institutit për Kërkime Biomjekësore në Barcelonë (Institute for Research in Biomedizine – IRB) arritën të dë shmojnë se një molekulë yndyre në va jin e palmës, e quajtur acidi palmitik, nd ryshon gjenomën e kanc erit dhe rr it gjasat që k anceri të përhapet.

Meta stazat e kan cerit mbeten shk aku kryesor i vd ekjes së paci entëve me ka ncer, sepse deri tani shumica e pac ientëve me ka ncer metas tatik vetëm mund të tr ajtohen, por jo të shë rohen. Vlerë sohet se meta stazat janë përg jegjëse për 90% të të gjitha vd ekjeve nga ka nceri – rreth 9 milionë vd ekje në vit në mbarë botën.

Sipas rez ultateve të publikuara tani në rev istën Nature, acidi pa lmitik në vajin e palmës nxit tek minjtë meta stazat në kanc erin e go jës dhe me lanomën e kan cerit të lë kurës. Acidet e tjera yndyr ore si acidi ol eik (i bo llshëm në vajin e u llirit) dhe acidi lin oleik (në farat e lirit) nuk treguan këtë efekt.

Shënues „me morie” që ndryshojnë qe lizat

Autorët kanë iden tifikuar edhe disa shënues “mem orie”, që mbeten në qe lizat e tu morit. Ato modi fikojnë qe lizat në mënyrë të tillë, që edhe muaj pas eks pozimit ndaj ac idit palmitik të ruajnë aftësi më të madhe për të me tastazuar.

Por jo vetëm ac idi pal mitik në vajin e palmës duket se nxit përhapjen e kanc erit. Studiuesit nga Barcelona zbu luan që në vitin 2016, se qel izat tu morale metas tazuese janë të paji sura me një rec eptor të ndj eshëm ndaj ynd yrës.

Proteina CD36 furnizon qel izat e ka ncerit me ushqimin, që u nev ojitet për të mbi jetuar, shumë larg tum orit të vërtetë. Ky efekt i CD36 tashmë është provuar për kanc erin e ve zoreve, fshi këzës dhe mu shkërive.

Studimi synon zhvillimin e një terapie

Sipas dr. Helen Rippon, drejtore ekz ekutive e Worldwide Cancer Research, rezultatet e fundit të studimit në Barcelonë janë “një zbulim i madh për të kuptuar raportin midis dietës dhe kancerit, dhe për më tepër për ta përdorur këtë dije për zhvillimin e kurave të reja për k ancerin”.

Me persp ektivën e një ter apie të mun dshme, Profesor Salvador Aznar-Benitah, drejtues i lartë i grupit në IRB Barcelona dhe autori kryesor i studimit, thotë se “është shumë herët për të përcaktuar se çfarë ushqimi mund të hanë paci entët me ka ncer metastatik për të nga dalësuar procesin e metastatizimit. Bazuar në rezultatet tona mund të mendohet se një dietë e varfër në acid palm itik mund të ngad alësojë procesin e meta statizmit, por nevo jiten më shumë kërk ime.”

Sa i dëm shëm është vaji u p almës?

Dys hohet prej kohësh se vaji i palmës është i përfshirë në zhvillimin e diab etit, sëmu ndjeve va skulare dhe ka ncerit, në radhë të parë për shkak të përqindjes së lartë të ac ideve ynd yrore të ngopura. Përveç kësaj substanca kan cerogjene mund të lindin gjatë përpunimit të tij industrial. Nëse vaji i palmës nxe het shumë, formohen estere të acideve yndyrore 3-MCPD dhe estere të acid eve yn dyrore glicidol, të cilët Instituti gjerman për Vlerësimin e Rrezikut (BfR) i klasifikon si ka ncerogjenë.

Vaji i pa lmës gjendet thu ajse kudo

Por vaji i palmës gjendet akoma në çipsa, çokollata dhe bonbone, në biskota, në margarinë, në ushqimet për fëmijë dhe ushqimet e gatshme. Ai gjendet edhe në detergjentë dhe kozmetikë, në sapunë dhe qirinj. Sepse vaji i palmës është shumë më i lirë se vaji i lulediellit.

Por kush dëshiron të heqë dorë nga vaji i palmës, mund të gjejë me lehtësi produkte alte rnative pa vaj palme. Nga kjo për fiton jo vetëm shëndeti, por edhe mjedisi, sepse për të krijuar plan tacionet e vajit të palmës shpesh shk atërrohen pyjet tropikale apo ha bitate të tjera, që duhen mbrojtur./DW